De Afghaanse politie en Amerikaanse militairen hebben het vuur geopend om honderden studenten te verdrijven die betoogden in de oostelijke stad Jalalabad. De studenten sloegen ruiten van auto’s en winkels in, gooiden stenen naar een Amerikaans konvooi en drongen een complex van de Verenigde Naties binnen en staken daar twee auto’s in brand. Volgens de autoriteiten zijn twee studenten doodgeschoten en veertig gewond geraakt, van wie velen door kogels.
De studenten protesteerden voor de tweede dag op rij tegen “ontheiliging” van de koran in het Amerikaanse gevangenkamp Guantanamo op Cuba. “Politie, leger en Amerikanen schieten in de lucht. We proberen de situatie onder controle te krijgen, maar ik denk dat het onmogelijk is”, zei het hoofd van de inlichtingendienst, Sardar Shah. Op zeker moment gooiden de demonstranten stenen naar Amerikaanse voertuigen terwijl ze “Dood aan Amerika” en “Dood aan Bush” riepen, zei Shah. De Amerikanen schoten in de lucht en verdwenen daarna snel, getuigde Shah.
Na de schietpartij werden de mensenmassa’s alleen maar groter en verkeer op straat was onmogelijk, meldde een cameraman van AP-TV. Een Amerikaanse legerwoordvoerster in Kabul zei geen informatie te hebben over de gebeurtenissen in Jalalabad. In steden in de buurprovincie Laghman en Khost, verder naar het zuiden, werden soortgelijke protestmarsen gehouden, maar daar bleven de demonstraties geweldloos.
Het protest begon gisteren naar aanleiding van een artikel in Newsweek, waarin wordt gemeld dat Amerikaanse ondervragers in Guantanamo Bay korans op de toiletpot legden en in ten minste één geval een koran doorspoelden. Het zou gaan om bewuste intimidatie van de moslimgevangenen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de gemelde schennis gisteren ernstig en zei dat onderzoek geboden is. De vernieling van elk heilig boek, de bijbel, de koran of een ander geschrift, is onaanvaardbaar en past niet in het beleid of de praktijk van de Verenigde Staten, zei een woordvoerder.
De studenten die gisteren in Jalalabad demonstreerden, eisten dat alle gevangenen uit Guantanamo worden vrijgelaten en garanties dat de Amerikaanse troepen niet voor altijd in het land blijven. Net vandaag heeft de Afghaanse president Hamid Karzai in Brussel de NAVO opgeroepen om steun te blijven leveren aan zijn land. Afghanistan heeft niet alleen een helpende hand nodig bij het verzekeren van de veiligheid, maar ook bij de uitbouw van de democratische instellingen. Dit ook na de parlementsverkiezingen van 18 september, luidde het.
Gisteravond is Karzai in ons land aangekomen voor een driedaags bezoek. Vanmorgen trok hij naar de NAVO-hoofdzetel, waar hij de Noord-Atlantische Raad toesprak, de hoogste beslissingsinstantie van de NAVO. Karzai vroeg uitdrukkelijk om hulp van de internationale gemeenschap bij de uitbouw van de instellingen, zoals leger, politie, en gerechtelijk apparaat. De Afghaanse president rekent ook op het buitenland om een onderbouwd alternatief plan te helpen ontwikkelen voor de welig tierende opiumteelt.
De strijd tegen de drugs is één van de prioriteiten voor de autoriteiten in Kaboel, maar aan de andere kant dient voorzien in een alternatief voor de vele mensen voor wie de opiumteelt de voornaamste bron van inkomsten is. De teelt maakte in 2004 zo’n 60 procent uit van het BBP van Afghanistan.
Secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer verzekerde Karzai dat de NAVO Afghanistan niet in de steek zal laten. De Nederlander herinnerde ook aan de uitbreidingsplannen met ISAF-vredestroepen. De momenteel ongeveer 8.000 manschappen sterke vredesmacht is nu actief in Kaboel, het noorden en het westen van het land, maar wil haar aanwezigheid op korte termijn uitbreiden naar het zuiden en het zuidoosten van Afghanistan.
In de voormiddag is Karzai ontvangen door premier Verhofstadt en andere ministers in het Egmontpaleis. De Belgische regering heeft bij de officiële ontvangst aangedrongen op een degelijk onderzoek naar de moord op vijf medewerkers van Artsen Zonder Grenzen in Afghanistan een jaar geleden. Toen liepen de vijf in een hinderlaag in het noordwesten van Afghanistan. Onder hen was de Vlaamse hulpverleenster Hélène De Beir uit Kortrijk.
President Karzai engageert zich om er voor te zorgen dat diegenen die achter de moord zitten, “zo snel mogelijk” gestraft worden. Dat zei hij op een persconferentie vandaag. Karzai wees erop dat hij vrijdag voor zijn terugreis naar Kaboel een ontmoeting heeft met de vader van de vermoorde Hélène. Hij zal hem zijn medeleven betuigen en hem verzekeren dat de verantwoordelijken voor de moord snel voor de rechtbank zullen gebracht worden.
Premier Guy Verhofstadt beloofde de Afghaanse president Hamid Karzai dan weer extra steun voor het democratiseringsproces. Ons land trekt extra geld uit voor het verkiezingsproces en de strijd tegen drugs, en zal nagaan hoe Belgische investeringen in Afghanistan kunnen aangemoedigd worden.
Op een donorconferentie in Tokyo, in januari 2002, beloofde ons land Afghanistan zo’n 30 miljoen euro voor de periode 2002-2006. Daar komt nu een extraatje bovenop, stelde Verhofstadt tijdens een persconferentie na het bilateraal onderhoud met Karzai. België geeft 1 miljoen dollar om het verkiezingsproces in Afghanistan te ondersteunen en trekt 600.000 dollar uit voor de strijd tegen de opiumteelt in Afghanistan. Voor Karzai en zijn regering is de strijd tegen drugs een prioriteit.
Verhofstadt herinnerde de Afghaanse president aan de bijdrages die ons land geleverd heeft en levert aan de door de NAVO geleide ISAF-vredesmacht. Van het najaar van 2004 tot februari van dit jaar had België zo’n 630 manschappen in Afghanistan. Momenteel zijn er dat nog ongeveer 250, maar er komen versterkingen met het oog op het verzekeren van de veiligheid rond de periode van de parlementsverkiezingen op 18 september. Ons land stuurt deze zomer ook vier F-16-gevechtsvliegtuigen, en het vijftal Belgische militairen in Kunduz krijgt versterking.
Verhofstadt en Karzai raakten het ook eens om Afghaanse vluchtelingen die momenteel in ons land verblijven, terug naar hun vaderland te halen. De FOD Binnenlandse Zaken zet binnenkort de eerste stappen. De ministeries voor Economie van beide landen zullen bekijken op welke manier Belgische investeringen in Afghanistan kunnen worden gepromoot. Ook de mogelijkheden voor Afghaanse export naar België zullen bestudeerd worden.
Gisteren bracht Karzai al een bezoek aan het Europees Parlement in Straatsburg. Daar heeft hij de parlementsleden toegesproken. Hij brak een lans voor meer verantwoordelijkheid en kansen voor de vrouwen in zijn land. Hij drong ook aan op betere toegang van Afghaanse landbouwproducten tot de Europese markt om de opiumteelt doeltreffend te kunnen bestrijden. (Lees meer...)